Δρ Πένυ Μαυρέα, MSc, PhD Ειδική Παιδαγωγός – Σύμβουλος Εκπαίδευσης
← Όλα τα άρθρα

Γιατί το παιδί μου συγκεντρώνεται στο κινητό και όχι στα μαθήματα;

Δρ Πένυ Μαυρέα

Από τη Δρ Πένυ Μαυρέα, MSc, PhD

Το ερώτημα «γιατί μπορεί να συγκεντρώνεται με τις ώρες στο κινητό, αλλά όχι στα μαθήματα;» είναι πολύ συχνό. Και η απάντηση δεν είναι ότι το παιδί «δεν θέλει να διαβάσει» ή ότι «δεν έχει συγκέντρωση». Το κινητό προσφέρει συνεχείς, γρήγορες και απρόβλεπτες ανταμοιβές: ένα μήνυμα, μια ειδοποίηση, ένα καινούργιο βίντεο, ένα παιχνίδι. Αντίθετα, το διάβασμα απαιτεί παρατεταμένη προσπάθεια, αναμονή για την ανταμοιβή και ενεργοποίηση δεξιοτήτων όπως η αυτορρύθμιση, η αναστολή παρορμήσεων και η διατήρηση της προσοχής.

Τι δείχνει η έρευνα για τις οθόνες και τη συγκέντρωση

Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι η αυξημένη χρήση οθονών συνδέεται σε αρκετές μελέτες με δυσκολία στην προσοχή και στις εκτελεστικές λειτουργίες, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε χρήση κινητού προκαλεί από μόνη της πρόβλημα συγκέντρωσης. Το σημαντικό, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες ώρες βρίσκεται ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη, αλλά τι κάνει, πότε το κάνει και τι αντικαθιστά. Η χρήση για σχολική εργασία δεν έχει το ίδιο νόημα με την ατελείωτη εναλλαγή ανάμεσα σε social media, βίντεο και παιχνίδια. Μια συστηματική ανασκόπηση 34 μελετών σε παιδιά και εφήβους 7–18 ετών βρήκε ότι η χρήση smartphones και social media εκτός μαθησιακού στόχου συσχετιζόταν στις περισσότερες μελέτες με χαμηλότερη ακαδημαϊκή επίδοση.

Ο ρόλος του ύπνου

Παράλληλα, υπάρχει και ένας δεύτερος μηχανισμός που συχνά παραβλέπεται: ο ύπνος. Η χρήση του κινητού αργά το βράδυ μπορεί να μετατοπίσει την ώρα του ύπνου και να μειώσει τον συνολικό χρόνο ξεκούρασης. Ένα παιδί που κοιμάται λιγότερο ή έχει κακής ποιότητας ύπνο είναι αναμενόμενο να δυσκολεύεται περισσότερο την επόμενη ημέρα να παραμείνει συγκεντρωμένο, να συγκρατήσει πληροφορίες και να οργανώσει τη μελέτη του. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στα παιδιά και στους εφήβους 5–17 ετών να περιορίζουν τον καθιστικό χρόνο, ιδιαίτερα τον ψυχαγωγικό χρόνο μπροστά σε οθόνες.

Σημαίνει αυτό ΔΕΠ-Υ ή «εθισμό»;

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που προτιμά το κινητό έχει «εθισμό» ή διαταραχή προσοχής. Μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην οργάνωση, χαμηλό κίνητρο για συγκεκριμένα μαθήματα, μαθησιακή δυσκολία, άγχος, ανεπαρκής ύπνος ή απλώς ένα περιβάλλον με υπερβολικά πολλά ερεθίσματα. Η σχέση μάλιστα φαίνεται να είναι πιο σύνθετη: πρόσφατη ανασκόπηση διαχρονικών μελετών δείχνει ότι η αυξημένη χρήση οθονών και οι δυσκολίες στις εκτελεστικές λειτουργίες μπορεί να επηρεάζουν η μία την άλλη και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Τι να παρατηρήσετε στο παιδί σας

Γι' αυτό, όταν ένα παιδί μπορεί να παρακολουθεί επί μία ώρα ένα παιχνίδι ή βίντεο αλλά δυσκολεύεται να διαβάσει για είκοσι λεπτά, χρειάζεται να εξετάσουμε τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από αυτή τη διαφορά. Πόσο εύκολα αποσπάται; Μπορεί να οργανώσει μόνο του τη μελέτη του; Ξεκινά μια εργασία αλλά την εγκαταλείπει; Ξεχνά οδηγίες; Δυσκολεύεται περισσότερο σε συγκεκριμένα μαθήματα; Κοιμάται επαρκώς; Πώς είναι η συμπεριφορά του στο σχολείο; Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι πολύ πιο χρήσιμη από μια απλή απαγόρευση του κινητού.

Συμπέρασμα

Το κινητό δεν είναι απαραίτητα η αιτία του προβλήματος. Μπορεί όμως να ενισχύει μια ήδη υπάρχουσα δυσκολία στην προσοχή, στην αυτορρύθμιση ή στην οργάνωση της μελέτης. Η σωστή προσέγγιση είναι να κατανοήσουμε πρώτα γιατί το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και στη συνέχεια να διαμορφώσουμε ένα κατάλληλο πρόγραμμα χρήσης της τεχνολογίας και μελέτης.

Ενδεικτική διεθνής βιβλιογραφία

Σχετικές υπηρεσίες

Διαβάστε επίσης

Αύξηση των μαθησιακών δυσκολιών στην εποχή μας: Λόγοι και αντιμετώπιση →

Έχετε ερωτήσεις για το δικό σας παιδί;

Κλείστε μια πρώτη επικοινωνία και ας δούμε μαζί τι χρειάζεται.

Κλείστε ραντεβού